Schotse vouwoorkat: karakter, gezondheid en kopen
De Schotse vouwoorkat is rustig en huiselijk, maar de gevouwen oren horen bij een erfelijke kraakbeenziekte. Dit moet je weten voor je kiest.

Rasprofiel: Schotse vouwoorkat
| Herkomst | Schotland (Coupar Angus, 1961) |
|---|---|
| Gewicht | Kater 4-6 kg, poes 2,7-4 kg |
| Levensverwachting | 12-15 jaar (sterk afhankelijk van FOCD) |
| Vacht | Kort, dicht en zacht; ook langhaar (Highland vouwoorkat) |
| Kleuren | Alle kleuren en patronen |
| Karakter | Kalm, huiselijk, rustig en wat introvert |
| Erkend door | CFA, TICA, ACFA, CCA; niet door FIFe en GCCF |
| Kindvriendelijk | ★★★☆☆ 3/5 – Rustig en huiselijk, maar door gevoelige gewrichten minder geschikt voor optillen en wild spel. |
| Verzorging nodig | ★★★★☆ 4/5 – De vacht vraagt weinig, de erfelijke kraakbeenziekte vraagt levenslang aandacht en dierenartszorg. |
| Energieniveau | ★★☆☆☆ 2/5 – Het ras wordt beschreven als kalm, rustig en huiselijk. |
Je kent dit ras misschien ook als Scottish Fold, schotse vouwoor kat of schotse hangoor kat. Een kat met vouworen valt op. Toch is die vouw geen los uiterlijk detail. Hij ontstaat door een erfelijke afwijking in het kraakbeen: osteochondrodysplasie. Die afwijking zit niet alleen in de oren, maar ook elders in het lichaam. Daarom is fokken met vouwoorkatten in Nederland sinds 2014 verboden. Op deze pagina lees je wat dat betekent als je een Schotse vouwoorkat overweegt of er al een hebt. Andere rassen vind je in ons overzicht van kattenrassen.
Past een Schotse vouwoorkat bij jou?
Dit ras is rustig en huiselijk. De gezondheid vraagt wel je hele kattenleven lang aandacht. Kijk eerlijk naar deze twee lijstjes.
Past bij jou als...
- je een rustige, huiselijke binnenkat zoekt.
- je bereid bent een kat met gewrichtsklachten te begeleiden, ook als die erger worden.
- je tijd en geld hebt voor dierenartsbezoek, ook op latere leeftijd.
- je al een vouwoorkat hebt en goed voor haar wilt zorgen.
Liever niet als...
- je wilt fokken: dat is in Nederland verboden.
- je een actieve kat zoekt die veel klimt en springt.
- je jonge kinderen hebt die de kat graag optillen of wild met haar spelen.
- je vooral kiest voor het schattige uiterlijk.
- je vaak dagen achter elkaar van huis bent.
Karakter van de Schotse vouwoorkat
Wat is het karakter van een Schotse vouwoorkat? Het ras wordt beschreven als kalm, huiselijk, rustig en wat introvert. Een vouwoorkat kan aanhankelijk zijn en houdt vaak van een vast ritme.
Toch is elke kat anders. Het ras zegt iets over de kans, het karakter van jouw kat zegt meer. De vouw in de oren zegt niets over hoe lief een kat is.
Ondanks de gevouwen oren gebruikt de kat ze gewoon om te laten zien hoe ze zich voelt. De oren draaien mee om te luisteren. Ze gaan plat naar achteren bij boosheid en komen omhoog als de snoepjeszak ritselt.
Samenleven met kinderen en andere katten
Kinderen mogen aaien als de kat blijft liggen. Optillen stopt zodra ze weg wil. Let hier extra op, want dit ras kan stijve en pijnlijke gewrichten krijgen. Een tweede kat laat je eerst achter een deur aan elkaar wennen, niet op de eerste middag in dezelfde mand.
Uiterlijk: kenmerken en eigenschappen van de Schotse vouwoorkat
Het bekendste kenmerk zijn de kleine oren die naar voren en naar beneden vouwen. Daardoor lijkt de kop rond, alsof de kat een petje draagt. Vaak wordt gezegd dat ze op een uil lijkt. De vouw zit in het kraakbeen. Het is geen losse plooi die je kunt terugzetten. Probeer de oren dus nooit recht te duwen.
- Bouw: middelgroot tot groot, rond en stevig, met een sterke rug, een korte nek en vrij korte poten.
- Gewicht: katers wegen meestal 4 tot 6 kilo, poezen 2,7 tot 4 kilo.
- Kop: rond, met grote ronde ogen die ver uit elkaar staan en een korte neus.
- Vacht: kort, dicht en zacht. Er is ook een langharige variant: de Highland vouwoorkat.
- Kleuren: alle kleuren en patronen, ook wit en lapjes.
Niet elk kitten krijgt gevouwen oren. Kittens uit dezelfde lijnen met rechte oren heten Straights. Bij kittens met het vouwgen gaan de oren pas rond drie weken na de geboorte vouwen. De vouw kan enkel, dubbel of driedubbel zijn.
Wat vraagt een Schotse vouwoorkat in de praktijk?
Verzorging
De korte vacht vraagt weinig werk. Eén keer per week borstelen is genoeg, in de rui vaker. Een langharige Highland vouwoorkat borstel je ook vaker. Meer tips lees je bij vachtverzorging.
Maak de oren van binnen niet nat en peuter er niet in. Vuile ooghoeken veeg je met een zacht doekje schoon als ze dat toelaat. Nagels knip je alleen als dat rustig gaat. Lukt het niet, laat het dan doen. Er bestaat geen middel voor de vouw zelf. Je laat het oor met rust.
Tijd per dag
Speel elke dag een paar keer kort en rustig, met een speeltje en niet met je handen. Kijk tijdens het spelen hoe ze loopt en springt. Gaat dat stroever dan eerst, dan is dat een reden om naar de dierenarts te gaan.
Spullen in huis
- een stabiele krabpaal op een route die ze al loopt, niet in een dode hoek
- een schone kattenbak
- een rustige plek om zich terug te trekken
- vaste plekken voor bak, eten en slaapplek, die je niet elke week verplaatst
Alleen thuis, binnen of buiten
Een werkdag alleen kan. Dagen achter elkaar zonder iemand in huis past slecht. Een Schotse vouwoorkat leeft het prettigst als binnenkat.
Gezondheid en levensverwachting
Welke ziektes komen voor bij een Schotse vouwoorkat? Het belangrijkste punt is de oorzaak van de vouw zelf: feline osteochondrodysplasie, kort FOCD. Dit is een erfelijke afwijking in de aanleg van kraakbeen en bot in het hele lichaam. Onderzoek laat zien dat alle Schotse vouwoorkatten deze afwijking hebben.
Gewrichten, poten en staart
Bij FOCD kunnen de poten en de staartwervels krom gaan staan en dikker worden. De staart kan kort en stijf zijn. Alle vouwoorkatten krijgen artritis, een ontsteking van de gewrichten die langzaam erger wordt. Dat kan al op jonge leeftijd beginnen. Hoe snel en hoe erg het gaat, verschilt sterk per kat. Bij sommige katten wordt het zo ernstig dat inslapen nodig is, soms al op vrij jonge leeftijd. Katten met twee kopieën van het vouwgen zijn meestal het zwaarst getroffen. Lees ook meer over artrose bij katten.
De afwijking zelf is niet te genezen. Een dierenarts kan wel helpen om de klachten te verlichten. Let op deze signalen:
- mank lopen
- niet meer willen springen
- een stijve staart
- stijf bewegen of tekenen van pijn
Zie je een van deze signalen, ga dan naar de dierenarts. Geef nooit pijnstillers voor mensen.
Nieren en hart
Polycysteuze nierziekte (PKD) komt bij dit ras voor. In een Japans onderzoek bij vouwoorkatten met vermoedelijke nierproblemen had 54 procent de erfelijke aanleg voor PKD. Een ander Japans onderzoek vond bij dit ras twee genen die samenhangen met hypertrofische cardiomyopathie (HCM), een hartziekte. Meer over de nieren lees je bij nierziekte bij katten.
Oren
Vroeger was er zorg over oorontstekingen, oormijt en doofheid. Volgens latere berichten heeft het ras de problemen met mijt en ontstekingen niet meer. Zijn de oren toch rood of vies, laat dan de dierenarts kijken.
Hoe oud wordt een Schotse vouwoorkat?
Vaak wordt een levensverwachting van 12 tot 15 jaar genoemd. Hoe oud jouw kat wordt en hoe die jaren verlopen, hangt sterk af van hoe de kraakbeenafwijking zich ontwikkelt.
Voeding en beweging
Geef compleet kattenvoer en vers water, en wissel niet elke dag van merk. Houd het gewicht in de gaten, zonder crashdieet. Extra kilo's belasten gewrichten die bij dit ras al gevoelig zijn. Vraag de dierenarts wat bij jouw kat past, want een schema van internet is geen behandelplan. Meer lees je bij voeding voor volwassen katten. Eet ze niet, of wordt ze ineens stil, bel dan de praktijk.
Een Schotse vouwoorkat kopen
Denk je aan een Schotse vouwoorkat kopen? Weet dan eerst wat de regels zijn.
- Nederland: fokken met vouwoorkatten is sinds 2014 verboden. Ook één hobbynestje kan een boete van 1.500 euro opleveren. Fokken met Straights die het vouwgen dragen is ook verboden.
- Vlaanderen: sinds 1 oktober 2021 zijn fokken én verhandelen verboden.
- Elders: ook in onder meer Schotland, Oostenrijk, Duitsland, Noorwegen, Zweden en delen van Australië gelden verboden of beperkingen.
De Europese stamboekorganisatie FIFe en de Britse GCCF erkennen het ras niet. In de Verenigde Staten en Canada is het ras wel erkend, onder meer door CFA, TICA, ACFA en CCA.
Een Nederlandse fokker die nestjes met vouwoorkatten aanbiedt, overtreedt dus de wet. Een hoge prijs is ook geen keurmerk. Over de prijs: vouwoorkittens zijn meestal duurder dan kittens van gewone rassen. Houd daarnaast rekening met dierenartskosten voor de gewrichten, mogelijk het hele leven van de kat.
Spreekt vooral de ronde kop je aan? Kijk dan ook eens naar de Britse korthaar. Met dat ras werd de vouwoorkat in Europa vooral gekruist.
Vragen voor de fokker
Overweeg je toch een kat van dit type, bijvoorbeeld een Straight of een volwassen vouwoorkat die een nieuw huis zoekt? Stel dan deze vragen:
- Mag ik beide ouders zien, of op zijn minst de moeder?
- Zijn de ouders genetisch getest op het gen voor osteochondrodysplasie? Vraag de uitslag op papier.
- Hebben beide ouders gevouwen oren? Dan haak je af: twee vouwoorkatten met elkaar kruisen geeft een grote kans op zwaar gehandicapte kittens.
- Is een ouder een Straight met een vouwoorouder? Ook zo'n kat kan de afwijking hebben zonder dat je het aan de oren ziet.
- Worden de ouders regelmatig door een dierenarts gecontroleerd op mank lopen, stijfheid en pijn? Zijn er röntgenfoto's gemaakt?
- Wat weet de fokker over stijfheid of pijn in de lijn?
- Is er gekruist met rassen met skeletafwijkingen, zoals de Munchkin of de American Curl? Dat wordt afgeraden.
- Bij welke stamboekorganisatie is de kat ingeschreven, en krijg je de stamboom mee?
- Welke entingen heeft de kat gehad, en krijg je het bewijs daarvan mee?
- Hoe is het kitten opgegroeid: in huis, met mensen en gewone geluiden om zich heen?
Neem geen kitten mee dat sloom in de hoek blijft of waarvan de oren rood en vies zijn. Bedenk ook dat de oren pas rond drie weken gaan vouwen. Bij een Straight zie je aan de oren niet of de kat het gen draagt.
Geschiedenis en herkomst van de Schotse vouwoorkat
Alle Schotse vouwoorkatten stammen af van één kat: Susie. Deze witte boerderijkat werd in 1961 gevonden op een boerderij bij Coupar Angus in Schotland. Haar oren hadden een vouw in het midden, waardoor ze op een uil leek. De vouw ontstond door een natuurlijke mutatie.
Buurman en kattenliefhebber William Ross kreeg een van haar kittens met gevouwen oren. Samen met geneticus Pat Turner begon hij te fokken. In de eerste drie jaar werden 76 kittens geboren: 42 met gevouwen oren en 34 met rechte oren. Zo werd duidelijk dat één dominant gen de vouw veroorzaakt. Eerst heette deze Schotse kat Lops, naar konijnen met hangoren. In 1966 werd de naam Scottish Fold.
De Britse GCCF registreerde het ras in 1966, maar stopte daar begin jaren zeventig weer mee vanwege zorgen over de gezondheid. Daarna ging de fok vooral in de Verenigde Staten verder, met Britse en Amerikaanse korthaar. De Amerikaanse CFA gaf het ras in 1978 kampioensstatus. In 2016 vonden onderzoekers de precieze mutatie, in het gen Trpv4. Ouderkatten kunnen inmiddels op deze mutatie getest worden.

Meer lezen
Veelgestelde vragen
Hoe oud wordt een Schotse vouwoorkat?
Vaak wordt een levensverwachting van 12 tot 15 jaar genoemd. Door de erfelijke kraakbeenafwijking verschilt dat sterk per kat; in ernstige gevallen is inslapen soms al op vrij jonge leeftijd nodig.
Hoe groot en zwaar wordt een Schotse vouwoorkat?
Het is een middelgrote tot grote kat met een ronde, stevige bouw. Katers wegen meestal 4 tot 6 kilo, poezen 2,7 tot 4 kilo.
Verhaart een Schotse vouwoorkat veel?
De kortharige vouwoorkat heeft een dichte, zachte vacht. Eén keer per week borstelen is meestal genoeg; in de rui en bij de langharige Highland vouwoorkat borstel je vaker.
Is een Schotse vouwoorkat geschikt voor kinderen?
Het rustige karakter past bij kinderen die kalm kunnen aaien. Omdat de gewrichten pijnlijk kunnen worden, is optillen en wild spelen geen goed idee: laat de kat gaan zodra ze weg wil.
Wat kost een Schotse vouwoorkat?
Een vaste prijs is niet te geven, maar vouwoorkittens zijn meestal duurder dan kittens van gewone rassen. Houd ook rekening met dierenartskosten voor de gewrichten, en weet dat fokken met vouwoorkatten in Nederland verboden is.
Is een Schotse vouwoorkat hypoallergeen?
Er is geen aanwijzing dat dit ras hypoallergeen is. Heb je een kattenallergie, ga dan eerst een paar keer bij zo'n kat op bezoek voordat je beslist.
Kan een Schotse vouwoorkat alleen thuis zijn?
Een werkdag alleen gaat meestal goed. Dagen achter elkaar zonder iemand in huis past slecht bij deze huiselijke kat.
Welke ziektes komen voor bij een Schotse vouwoorkat?
Alle vouwoorkatten hebben de kraakbeenafwijking FOCD, die leidt tot artritis en vervormde poten en staart. Daarnaast komen polycysteuze nierziekte (PKD) en aanleg voor de hartziekte HCM voor; ga bij klachten altijd naar de dierenarts.
Wat is het karakter van een Schotse vouwoorkat?
Het ras wordt beschreven als kalm, huiselijk, rustig en wat introvert. Een vouwoorkat kan aanhankelijk zijn en houdt vaak van een vast ritme.
Mag je in Nederland met een Schotse vouwoorkat fokken?
Nee, dat is sinds 2014 verboden, ook bij één hobbynestje; de boete is 1.500 euro. Fokken met Straights die het vouwgen dragen mag ook niet.
Wat is een Schotse Straight?
Een Straight is een kat uit vouwoorlijnen met rechte oren. Zo'n kat kan het vouwgen en de afwijking toch dragen, wat alleen met een DNA-test zeker te weten is.
Kun je de oren van een vouwoorkat rechtzetten?
Nee. De vouw zit in het kraakbeen en is geen losse plooi; duw de oren nooit recht en gebruik er geen middelen op.
Is elke Schotse vouwoorkat hetzelfde?
Nee. Het karakter verschilt per kat, en ook hoe snel en hoe ernstig de gewrichtsklachten zich ontwikkelen.
Bronnen en fotoverantwoording
- Feiten mede gebaseerd op het Wikipedia-artikel Schotse vouwoorkat (nl, versie 72022661), beschikbaar onder CC BY-SA 4.0.
- Feiten mede gebaseerd op het Wikipedia-artikel Scottish Fold (en, versie 1384931884), beschikbaar onder CC BY-SA 4.0.
- Foto: Purple-scottish-fold.png door Kostj , cropped by Zanaq ., CC BY-SA 3.0.
- Foto: 3mo lilac Scottish Fold Fanel.jpg door Psihopat, CC BY 3.0.
